Dünün ve Bugünün Şeyleri (diş fırçası ve başka icatlar)

Bugün yıllardır, hatta yüzyıllardır var olduğunun farkına varmadan kullandığımız bazı şeyler var. Bu arada, bize Çin'den gelmiş bir yığın şey var. İpek. Çin'de keşfedilen en eski ipek parçası M.Ö. (Ortak Çağ'dan Önce) 2570 yılından kalmadır. Kozadan ipek üretiminin sırrının öteki uygarlıklara aktarılması yüzyıllar, binlerce yıl aldı; gerçi son yılların araştırmaları bize bugünkü Hindistan ve Pakistan'da da orada yaşayan nüfusun ipeği tanıdığını gösteriyor. İpek Çin'de, Çinlilerin icat ettiği bir başka şey olan kâğıda ek olarak kullanılan, banknot (kâğıt para) olarak kullanılan bir araçtı. İpek, Çin'den çıkıp Avrupa'ya kadar giden özel bir yolun oluşmasını sağladı ve buna 'İpek Yolu' dendi. Porselen. Çin'de M.Ö. 200 ile M.S. (Ortak Çağ) 200 yılları arasında doğdu. Avrupa'da başarısını 17., 18. yüzyıllardan sonra Fransa'da ve Almanya'da kazandı. Silahlar için kullanılan barut, yine kâğıtla aynı tarihlerde, Han hanedanı dönemi dediğimiz zamanda Çin'de doğdu.

Diş fırçası. Çin'de 7. yüzyılda doğdu. Fotoğraf Çin'in ilk fırçasının bir replikasını gösteriyor. Bundan önce kürdan olarak küçük tahta parçaları ya da küçük kemik parçaları kullanırlardı. Diş fırçası Avrupa'ya Rönesans'tan sonra girdi. Daha önce Türkiye'de insanlar dişlerini, özel bir ağacın dalından yapılan Misvak denen şeyle temizlerdi. Bir başka Çin icadı Uçurtma'dır (filandra). Bu filandra kelimesinin İtalyancadan geldiğini ve gemilere asılan bayrak anlamına geldiğini sanıyorum. Uçurtmadan söz eden en eski metin M.Ö. 4. yüzyıldandır. Ama bu metin ilk uçurtmanın icadından çok daha sonra yazıldı. Başlangıçta uçurtmanın kullanımı askeriydi. Sonra mesaj göndermek, bir şeye işaret etmek ya da mesafeleri ölçmek, düşmanı korkutmak için kullandılar. Uçurtma Avrupa'ya 12. yüzyıldan sonra ulaştı. İstanbul'un Asya yakasında, Üsküdar'da, tıpkı Çin ya da Japonya gibi başka ülkelerde yapıldığı gibi uçurtma yarışmaları düzenleyen bir uçurtma müzesi var.

Kâğıt Para. Çinliler kâğıt parayı 7. yüzyıldan itibaren kullanmaya başladı. Madeni paranın ağırlığı Çinlilerin, bir yerden bir yere giden tüccara aynı meblağın ödenmesi emrini kâğıda bastırmalarına yol açtı. Bu sistem İtalya'ya 14. yüzyılda geldi ve 17. yüzyılda herkes tarafından kabul edildi. Tuvalet kâğıdı. Çinliler M.Ö. 2. yüzyıldan beri biliyordu. Romalılar, Efes'te ve başka harabelerde gördüğümüz tuvaletlerdeki gibi, bir sopaya bağlı bir sünger kullanırdı. Orta Doğu'da ve Osmanlı İmparatorluğu'nda temizliğe yarayan suydu. Diş dolgusu. Çin'de M.S. 7. yüzyıldan beri biliniyordu. Çinli doktor Su Gong 659 yılında dişlerdeki delikleri doldurmak için kalay ve gümüşten bir dolgu hakkında yazar.

Çay. Çinlilerin M.Ö. 27. yüzyıldan beri kullandığı bir bitkidir. Çay Avrupa'ya 16. yüzyıldan sonra ulaştı. Çin'den Japonya'ya, Hindistan'a ve oradan Avrupa'ya geçti. Bu bitkiyi önce Portekiz misyonerleri getirdi. Sonra Hollandalılar, İngilizler, ve çay sandıklarını denize atarak İngilizleri protesto eden Amerikalılar geldi. Çay Osmanlı İmparatorluğu'na 19. yüzyılda girdi. Ama yerel üretim 1938 yılında Rize'de başlar. Bugün Türkiye'de çay sudan sonra gelen içecektir. Çatal. Arkeoloji Çin'de çatalı M.Ö. 24. yüzyıldan itibaren buldu. Bu çatalın yalnızca 2 dişi vardı. Avrupa bu mutfak gerecini Bizanslılar aracılığıyla tanıdı. Bizanslılardan İtalya'ya ve sonra öteki ülkelere geçti. Osmanlılar komşu oldukları için Avrupalılardan önce öğrendi. Bu yüzden İspanya'dan kovulan Yahudiler çatalı Osmanlı topraklarına geldikten sonra tanıdı.