Babil Tufanı

Babil'de yazılmış Tufan hikâyeleri, pek çok farkı olsa da, 'Bereşit'te (Tekvin) yazılı olana çok benzer.

TUFAN hakkında üç ayrı yazı vardır: Sümerlerin efsanesi, Gılgamış destanı, Atrahasis efsanesi ve 'Bereşit'te yazılı olan. Sümer efsaneleri arasında en çok bildiğimiz Gılgamış destanıdır; çivi yazısıyla yazılmış ilk metinlerden biridir ve 1872'de George Smith tarafından Asur kralı Asurbanipal'in Ninova'daki (bugün Irak'ta Musul'un yanında) kütüphanesinde keşfedilmiştir. Bu tabletin dışında Ninova'da, sözünü ettiğimiz tabletten 1000 yıl önce yazılmış başka tabletler de vardı. Bunlar, çağımızdan önceki ikinci binyılda yaşamış Sümerlerin dilinde yazılmıştı.

Öteki Babil destanı Atrahasis, en yakın zamanda keşfedilendir. 1956'da bütünüyle derlendi; bu destandaki Tufan hikâyesinin Sümerlerden etkilenip etkilenmediği ya da doğrudan Akadca (o dönemin ortak dili), Babil'in Sami dilinde, çağımızdan önce 1650/1600 yıllarında yazılıp yazılmadığı tam olarak bilinmiyor.

Bereşit'te (3/15) benzer bir yazı olduğunu unutmayalım; ama Gılgamış destanını Bereşit peraşasıyla karşılaştırmamalıyız. Gılgamış'ta anlatılan Tufan, ölümsüzlük arayışı üzerine kuruludur. Utnapiştim, Gılgamış'a, tanrılar bir gemi yapması için kendisini seçtiği için ölümsüz olduğunu anlatır ve tanrı Ea'nın ondan geminin içine canlı olan her şeyin tohumlarını koymasını istediğini açıklar; her şeyin yok olduğu Tufan'dan bir hafta sonra bir güvercin, bir kırlangıç ve bir kuzgun gönderir. Güvercin ile kırlangıç gemiye döner, ama daha sonra gönderilen kuzgun geri dönmez. Utnapiştim karaya yakın olduğunu böyle anlar.

Utnapiştim, Tufan'ın neden olduğunu söylemez. Göstermek istediği, ölümsüzlüğe onun ulaştığı yoldan ulaşılamayacağıdır.

Atrahasis destanında, Ziusudra adlı kahraman Tufan'dan sağ çıktıktan sonra ölümsüz olur. Tufan'ın nedenlerini Bereşit'tekilerle karşılaştırdığımızda, Gılgamış'ta anlatılanın aksine, bu destandakiler çok benzerdir.

Çözüm, insanı ahlaka aykırı davranışından ötürü cezalandırmaktır. Bu Atrahasis destanı bize dünyanın nasıl değiştiğini düşündürüyor. Noah'ın (Nuh) durumunda çok açık olan şey, mübarek Tanrı'nın Noah'a ve oğullarına insan öldürmemelerini söylemesidir. Bu, On Emir'de de tekrarlanır. Bir insanın hayatı kutsaldır. Bir insanı kurtaran, bütün dünyayı kurtarır.

Chicago Üniversitesi'nden Profesör Tikva Frymer-Kensky'nin bir makalesinden uyarlanmıştır.