Saver es Buenoİsak Eskinazi'nin Yazıları

Âdetler ve Dil

Nisan Şakası

Şalom · 12 Nisan 2023

Ladino aslından çevrilmiştir. Aslını oku

Türkçede 'bir Nisan', Fransızcada 'Nisan Balığı' dediğimiz Nisan şakası nereden geldi, pek çok farklı kültür tarafından uzun zamandır uygulandığı halde hâlâ bilmiyoruz; başlangıcı hâlâ bir sır. Karşındakine olmamış bir şey söyleyip o inanınca ona bunun Nisan şakası olduğunu hatırlattığın bir şaka biçimi. Bazı tarihçiler bu günün 1582'de, Papa Gregorius'un Jülyen takvimini değiştirdiği yıl başladığını söyler; çünkü bu takvim yılı bir Nisan'da başlatıyordu ve bizim Pesah bayramımıza karşılık gelen Paskalya bayramı her yıl tam tarihe düşmüyordu; Papa takvimi düzenleyip eşzamanladı. Katolikleri sevmeyen Protestanlar bu takvimi 1700 yılında, Anglikan Kilisesi'ne sahip İngilizler 1752 yılında kabul etti. Görünüşe göre Ortodoks inancındaki ülkeler dini bayramlar için Gregoryen takvimini bugüne kadar hâlâ kabul etmediler.

1582'deki değişikliğe gelince; internet, telefon, posta sistemi olmadığından haberler bir yerden ötekine çok çabuk ulaşmıyordu ve haberi olmayanlara, aptal sayılanlara, sırtlarının arkasına balık biçiminde bir kâğıt asılırdı. 'Nisan Balığı', çok kolay yakalanan küçük balığı; insanlar için de aptalları ve sakarları simgeliyordu.

Başka tarihçiler bu günün Romalılardan geldiğini söyler; Romalılar Mart ayının sonunda, Purim'de bizim yaptığımız gibi komik giysiler giyip yöneticilerle alay ederek 'Ana tanrıça' Kibele ya da Sibel bayramını kutlardı. Roma kültürüne görünüşe göre Mısırlılardan, İsis ve Osiris efsaneleriyle girmiş bir âdet.

Bir teori, Nisan'da balık avlamaya izin verilmediği ve verilmediği için şakanın bir Nisan'da balık biçimindeki bir kâğıtla yapıldığını söyler.

Son olarak, bu günün gündüzle gecenin yarı yarıya, eşit olduğu, 21 Mart'ta olan ekinoks kutlamasından kaldığını söyleyenler var. Romalılar sevinir ve şakalar yaparlardı. Ekinoks kelimesi Latinceden gelir; 'aekuus' eşit, 'noks' Gece demektir.

Yazdığım bir Nisan şakası değil, 'Saver es Bueno'nun bir parçası.

Nisan şakası olmayan bir başka şey de, size huzur, sağlık ve neşe içinde geçecek bir Pesah bayramı dilemem.

Kaynak: Historya

Geri: Âdetler ve Dil