Abdiel ve Yosef aTsadik

1980'de Mısırbilimci (Mısır bilimi uzmanı) Alain Zivie, Kahire'ye çok yakın, firavunların ve ailelerinin mezarlığının bulunduğu Sakkara'da kayaya oyulmuş bir mezarı kazmaya başladı. Kısa sürede bu mezarda olağanüstü bir şey olduğunu anladı; çünkü mezarın Vezir (Osmanlı dönemindeki anlamıyla bakan) 'Abdiel'e, karısı 'Tauret'e ve oğlu 'Huy'a ait olduğunu keşfetti. Mezarda bulunanlar arasında hayatı boyunca yaptığı görev ve işlevlerin listesi vardı. Mezar, Firavun Akhenaton ile Kraliçe Nefertiti'nin mezarlarının yanındaydı.

Bu 'Abdiel' adı Sami kökenli bir addır ve Mısır'ın büyük adamlarının listesinde bulunmaz. ABDİ-EL 'Tanrı'nın kölesi' ya da 'Tanrı'nın hizmetkârı' demektir. Pesah'ta Agada'da 'Avadim ayinu...' yani 'Köleydik...' pasukunu okuruz. Bu adın biçimi 'Tanrı benim yargıcımdır' (Dan = Din) anlamındaki 'Daniel'e, 'Refua'dan gelen ve 'Tanrı beni iyileştirdi' anlamındaki 'Rafael'e ya da 'Tanrı gibi kim var' anlamındaki 'Mikael'e benzer.

Bu adam hakkında bildiğimiz, Vezir olarak taşıdığı unvanların ve yaptığı işlerin listesidir. Başta 'ülkenin başkanı', emreden Vezir. Bu unvan pek çok kez tekrarlanır. Öteki unvanlar 'Firavun'un danışmanı', 'bütün toprağın başkanı', 'generallerin generali', 'kralın elçisi' (askeri anlamda), 'kralın kadınlarından sorumlu', 'kralın çocuklarının eğitiminden sorumlu', 'ATON'UN HİZMETKÂRI'.

Aton, Firavun İkhnaton ya da IV. Amenhotep'in ülkeyi inanmaya zorladığı tek tanrıdır. İkhnaton politeizmi, yani pek çok tanrıya inanmayı istemiyordu. Rahiplerin (o zamanki Mısır'ın din adamları) çok muhalefetine rağmen iradesi yaşadığı sürece kabul edildi.

Öldükten sonra rahipler güçlerini kaybetmemek için yeniden politeizme döndüler. Akhenaton MÖ 14. yüzyılda yaşadı ve MÖ 1350-1330 yılları arasında hüküm sürdü. Karısı ünlü Nefertiti'ydi. Mısır kraliçelerinin en güzeli.

İki şey Abdiel ile Yosef aTsadik'in aynı kişi olabileceğini düşündürüyor: Abdiel (Avad-El) adı ve tek bir Tanrı'ya inancı. Abdiel'in bir Mısırlı olduğunu bilsek de, firavunlar döneminde devlet memuru olan pek çok yabancı vardı. Abdiel adı Sami kökenli bir addır ve Mısır adları arasında yabancıdır. Yabancı olan Yosef, Mısır devletinde yüksek görevler üstlendi. Abdiel'in tek tanrıya inancı bize başka bir şey düşündürüyor: Tek Tanrı'ya inanma konusunda Firavun İkhnaton'un arkasında duran o muydu, yoksa İkhnaton'a tek Tanrı inancını öğreten o muydu? Firavun'un çocuklarının eğitim ve öğretiminden sorumlu olduğuna ve Firavun'un danışmanı olduğuna göre ikinci teoriye de dayanabiliriz.

Kaynak: Alain Zivie